Wejście w życie ustawy frankowej a zasady wstrzymania spłaty rat z mocy prawa

Z dniem 7 sierpnia 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego (Dz.U. z 2026 r. poz. 985). Regulacja ta wprowadza istotne zmiany w zakresie ochrony konsumentów dochodzących roszczeń z tytułu wadliwych umów kredytowych, modyfikując dotychczasowy przebieg postępowań sądowych przeciwko instytucjom bankowym.

Ustawowe wstrzymanie obowiązku spłaty rat z mocy prawa

Nowa regulacja wprowadza automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytowych z mocy samego prawa, które następuje z chwilą doręczenia pozwanemu bankowi odpisu pozwu (bądź z chwilą doręczenia powodowemu bankowi pozwu wzajemnego wniesionego przez konsumenta) i trwa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Dotychczas konsument inicjujący spór sądowy musiał wnosić odrębny wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia, co wiązało się z koniecznością wykazania przesłanek ustawowych, uiszczeniem opłaty oraz oczekiwaniem na ocenę sądu. Nowe przepisy eliminują tę odrębną procedurę, wiążąc skutek wstrzymania płatności rat bezpośrednio z formalnym zawiadomieniem banku o wytoczonym powództwie.

Co istotne, ustawowe wstrzymanie płatności rat obejmuje również kredytobiorców, których sprawy rozpoczęte zostały przed wejściem w życie przedmiotowej ustawy. W konsekwencji kredytobiorcy ci nie muszą podejmować żadnych dodatkowych czynności procesowych i mogą zaprzestać dalszego uiszczania rat kredytowych.

Równolegle ustawodawca doprecyzował, iż zaprzestanie płatności rat nie stanowi niewykonania ani nienależytego wykonania umowy. Bank został również pozbawiony możliwości wypowiedzenia umowy kredytowej z powodu wstrzymania spłat, a także objęty zakazem przekazywania informacji o rzekomych zaległościach do Biura Informacji Kredytowej oraz innych rejestrów dłużników.

W sytuacjach, w których informacja o zaległości została przekazana do rejestrów przed doręczeniem pozwu, ustawa nakłada na bank obowiązek niezwłocznego powiadomienia odpowiednich instytucji o powstaniu ustawowego wstrzymania spłat oraz doprowadzenia do usunięcia wpisów w terminach ściśle przewidzianych w przepisach.

Ewentualne odrębne wnioski o udzielenie zabezpieczenia składane w sprawach objętych ustawą są obecnie pozostawiane w aktach bez dalszych czynności jako bezprzedmiotowe. Z kolei w przypadku konsumentów, którzy spłacili dotychczas kwotę niższą niż wartość udostępnionego kapitału, ustawodawca zastrzegł, że bank nie może odmówić przyjęcia dalszych świadczeń, jeśli kredytobiorca zdecyduje się na ich kontynuowanie mimo braku takiego obowiązku.

Kredyty powiązane z inną walutą niż frank szwajcarski

Należy wyraźnie zaznaczyć, że zakres przedmiotowy ustawy został ograniczony wyłącznie do umów kredytu lub pożyczki denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego. Ograniczenie to budzi uzasadnione zastrzeżenia z punktu widzenia spójności systemu ochrony konsumentów, gdyż umowy powiązane z innymi walutami obcymi zawierają analogiczne klauzule waloryzacyjne oparte na kursach ustalanych arbitralnie przez banki. Kredytobiorcy posiadający umowy indeksowane lub denominowane do waluty innej niż frank szwajcarski znajdują się więc w zbliżonej sytuacji prawnej i ekonomicznej, jednak w ich przypadku konieczne pozostaje dochodzenie wstrzymania spłaty rat na zasadach ogólnych, poprzez składanie wniosków o udzielenie zabezpieczenia roszczenia.

Z uwagi na fakt, że przepisy weszły w życie niedawno, praktyka ich stosowania przez banki nie jest jeszcze znana. Z punktu widzenia wykładni prawa banki powinny samoistnie zaprzestać pobierania rat oraz zaktualizować wewnętrzne harmonogramy spłat. Jednakże nie można wykluczyć, iż kredytobiorcy staną przed koniecznością samodzielnego wstrzymania płatności, na przykład poprzez wycofanie zgody na automatyczne obciążanie rachunku lub wstrzymanie zleceń stałych. Podkreślamy jednak, że decyzja o aktywnym zaprzestaniu przelewów musi być każdorazowo poparta analizą stanu sprawy i weryfikacją daty doręczenia pozwu bankowi.